Verhalen

Verhalen - Techniek - Hoe Zit het toch met die Pixels?

Aantalen

In advertenties van camcorders is vaak sprake van het aantal pixels waarmee het beeld wordt gemaakt. Er staat dan zoiets als: 1,2 megapixel CCD systeem. Of beeldsensor met 470.000 pixels. Wat betekent dat nou? En wat heeft het voor effect op het beeld wat we later op de TV te zien krijgen?


Lading

CCD is de afkorting van Charge Coupled Device. Dat is de beeldsensor waarop het beeld wordt geprojecteerd in de camcorder en fotocamera. De beeldsensor is rond, en heeft in amateur camcorders meestal een diameter van 1/4 of 1/3 en soms 1/6 inch(resp. 6,3 of 8,5 of 4,2 mm). Die CCD bestaat uit een groot aantal lichtgevoelige cellen die donker en licht kunnen onderscheiden. Het getal wat hierboven genoemd wordt is het aantal cellen (of photosites) wat op die beeldsensor zit. Hoe meer licht erop valt, hoe meer lading de cel krijgt. Door de elektronica in de camera wordt met al die ladingtjes het beeld opgebouwd.

Kleur

Maar, nu praten we alleen nog maar over een zwart-wit beeld. Hoe krijg je nou de kleur er in? Simpel gezegd, is op ieder groepje van drie cellen een kleurfiltertje gezet. Steeds een rood, groen en blauw filtertje. De elektronica 'weet' dat en maakt op die manier een kleurenbeeld. Drie cellen samen noemen we een pixel.

Pixels

Als je nu een camera hebt met 450.000 pixels (cellen dus) dan wordt het complete kleurenbeeld dus gevormd met 450.000 : 3 (kleuren) = 150.000 pixels. De verhouding horizontaal / verticaal van een videobeeld is ongeveer 4 : 3. En voor breedbeeld 16:9. Als je dan een rekensom op die 150.000 pixels loslaat, dan bestaat het beeld dus uit ongeveer 448 pixels horizontaal en 336 pixels verticaal. En dat voor ieder van de drie kleuren. Het zal duidelijk zijn, dat een camera met 1,2 megapixels = 1.200.000 pixels een gedetailleerder beeld moet geven. En dat geld ook voor de duurdere camcorders waar drie CCD's in zitten. Daarin wordt iedere CCD voor één kleur gebruikt. HDV heeft (H) 1440 pixels en (V)1080 pixels. Full-HD heeft er 1920:1080.

Digitaal

De camera heeft nu elektronisch een beeld gemaakt. En dat doet hij meestal 25 keer per seconden. En ieder beeld wordt afzonderlijk op de band of geheugenkaart gezet. Per beeld eerst alle oneven beeldlijnen (horizontaal) en daarna alle even lijnen. In de camcorder moet daarvoor eerst een vertaalslag gemaakt worden, want - en dat geldt voor digitale opnames in DV- en (oude) Digital 8 camcorders - de manier van beelden opslaan op band is genormaliseerd. De beeldverhouding die op band wordt gezet is 720 x 576 pixels. Voor HDV 1440 x 1080 en voor Full-HD 1920 x 1080.

Beeld

Een beeld van een digitale camcorder is dus opgebouwd zoals de twee plaatjes laten zien. Wij kunnen met ons blote oog die pixels niet waarnemen. Maar als je een klein stukje flink vergroot dan ga je die pixels wel zien. (Om eerlijk te zijn, is er met deze plaatjes een trucje uitgehaald om het duidelijk te maken. Maar het benadert de werkelijkheid wel) Wat je ziet is het beeld zoals het op de band of geheugenkaart staat. Niet het beeld van de CCD. Maar als je dat wilt zien, dan moet je met een sterke loep kijken naar het beeldscherm van de TV. Dan zie je steeds die drie pixels, rood groen en blauw bij elkaar staan. Tenminste meestal, want er zijn ook TV's die werken met streepjes.

Februari 2002
Herzien: December 2014